Theoria

…czyli o teorii muzyki dawnej.

Litania

baseball basketball beauties camera chair cigarette clock clothing comb computer counting cup cycling deck dress drug dye fan Fishing fitness flowers food fruit glasses harvester hat helmet keyboard knife language line makeup microphones mouse oil pack pan paper perfume pet photographs print ring school slippers snacks socks sofa stone sunglasses toothpaste toy translation umbrella underwear wine yoga baby bag chinese fat film gaming hbo hot ice mouse music novel red Z perspektywy etymologicznej „litania” pochodzi od greckiego słowa lite lub litaneía, oznaczającego „prośbę”, „błaganie”. Jest to zatem modlitwa błagalna zbudowana z inwokacji wypowiadanych przez modlącego się, na które wierni każdorazowo odpowiadają stosowną aklamacją. Istotą tak skonstruowanej modlitwy jest prośba o wstawiennictwo i opiekę. Czytaj dalej...

Pasja

baseball basketball beauties camera chair cigarette clock clothing comb computer counting cup cycling deck dress drug dye fan Fishing fitness flowers food fruit glasses harvester hat helmet keyboard knife language line makeup microphones mouse oil pack pan paper perfume pet photographs print ring school slippers snacks socks sofa stone sunglasses toothpaste toy translation umbrella underwear wine yoga baby bag chinese fat film gaming hbo hot ice mouse music novel red Pasja, której nazwa pochodzi od łacińskiego passio – cierpienie, była formą uprawianą przede wszystkim w muzycznych epokach przedklasycznych – w średniowieczu, renesansie i baroku. Każdy z tych okresów przynosił pasje innego rodzaju, różniące się wykorzystywanymi środkami, obsadą czy strukturą wewnętrzną. Niekoniecznie jednak nowe gatunki pasji systematycznie wypierały te zastane – w rzeczywistości starsze i nowsze rodzaje pasji współistniały obok siebie. Od XIX wieku forma ta nie odgrywała już istotnej roli, a kompozytorzy wykorzystywali ją rzadko. Czytaj dalej...

O technice koncertującej, koncercie solowym i concerto grosso

Wielu z nas używając słowa „koncert”, ma na myśli głównie wydarzenie podczas którego jedna część zebranych wykonuje muzykę, a druga jej słucha. Obok znaczenia potocznego, termin ten funkcjonuje jako określenie jednego z najważniejszych gatunków muzycznych. Jak on się wykształcił? Jak przebiegał jego rozwój? Czy w jego obrębie możemy dokonać podziałów? Wreszcie, czym różni się koncert solowy od concerto grosso? Czytaj dalej...

Jasnogórskie utwory pro processione – lokalne zjawisko?

W zbiorach muzycznych Archiwum Jasnogórskiego zachowała się do naszych czasów grupa 24 utworów orkiestrowych, których charakterystyczną cechą pozostaje oznaczenie pro processione obecne w części zawierających je źródeł. W literaturze muzykologicznej można spotkać się z określeniem sonaty pro processione jako zbiorczą nazwą tych kompozycji. Nie wydaje się to jednak poprawne. Po pierwsze, w rękopiśmiennych źródłach są one określane przez skryptorów różnie: jako sonata, andante, adagio, czy symphonia pro processione. Po drugie, nie mają one po prostu nic wspólnego z sonatą jako gatunkiem muzycznym. Faktem jednak pozostaje, że zbiór częstochowski jest jedynym w Polsce i na świecie, w którym występują kompozycje oznaczane jako pro processione. Czy utwory te rzeczywiście możemy rozpatrywać w kategoriach zjawiska lokalnego, charakterystycznego wyłącznie dla ośrodka jasnogórskiego? Czytaj dalej...

Skąd się wzięła teoria muzyki?

Muzyka towarzyszyła człowiekowi od zawsze. Nie od zawsze jednak wiązała się z nią refleksja teoretyczna czy – szczególnie na wczesnym etapie definiowania świata przez człowieka – filozoficzna. Mało tego, w przypadku większości kultur muzycznych w ogóle nie mamy do czynienia z czymś, co moglibyśmy nazwać teorią muzyki. Dlaczego więc akurat zachodnia kultura muzyczna cechowała i cechuje się tak rozbudowanym pierwiastkiem teoretycznym? Dlaczego akurat w naszym kręgu kulturowym teoria, filozofia i estetyka muzyki rozwinęły się tak bardzo i miały tak istotny wpływ na muzykę praktyczną? Czytaj dalej...