Panorama Musica

…czyli co w świecie słychać?

Grodzisk Wielkopolski

Grodzisk Wielkopolski, miasto położone w południowo-zachodniej części Wielkopolski przed wiekami był jednym z najważniejszych ośrodków życia muzycznego w Rzeczypospolitej. Przez wiele lat przy tamtejszym kościele parafialnym pw. św. Jadwigi Śląskiej działała kapela wokalno-instrumentalna. Jakie były losy tego zespołu? Co wiemy dziś o tamtejszych muzykach? Na jakich instrumentach grano i jaki wykonywano repertuar? I najważniejsze, co zachowało się po kapeli do naszych czasów? Czytaj dalej...

Życie muzyczne dawnego Sandomierza

W wiekach minionych Sandomierz był jednym z najważniejszych ośrodków funkcjonowania i rozwoju polskiej muzyki. Jakie zespoły działały w tym jednym z najpiękniejszych i najstarszych polskich miast? Jak rozwijało się nim życie muzyczne? Jak wpłynęło na nie szkolnictwo jezuickie i klasztor benedyktynek? Co do dzisiaj zachowało się z muzycznej historii i tradycji tego miejsca? Czytaj dalej...

Wielkopostna muzyka staropolska – tradycje i zachowany repertuar

Ogromną ilość zachowanego dziś repertuaru pochodzącego z wieków minionych stanowią dzieła religijne, niejednokrotnie przeznaczone do realizacji w czasie liturgii. Są to m. in. opracowania cyklu mszalnego, liturgii godzin, litanii, psalmów i poezji religijnej, najczęściej przeznaczone na konkretny okres liturgiczny. W przypadku dzieł na czas Wielkiego Postu są to pasje, plankty i arie oraz ludowe pieśni kościelne. Czytaj dalej...

Muzycy na szesnastowiecznym Wawelu

W ciągu XVI wieku na dworze królewskim w Krakowie działało łącznie kilkuset muzyków. Była to grupa bardzo zróżnicowana nie tylko ze względu na specjalizację instrumentalną poszczególnych jej członków – nota bene umiejętności ówczesnych instrumentalistów były zwykle dość szerokie i uniwersalne – ale także pod względem wieku, pochodzenia, charakteru zatrudnienia na dworze czy innych funkcji, które muzycy, poza samym muzykowaniem, nierzadko pełnili. Różnorodność tę w jakimś sensie potęguje także fakt, że na Wawelu nie było ścisłych zasad organizacji muzyków. Działały różne zespoły, tworzone płynnie w zależności od aktualnych potrzeb oraz zadań, co wymagało od tworzących je osób pewnej wszechstronności. Czytaj dalej...

Muzyczne skarby po drugiej stronie Bałtyku

Szukając dzieł kompozytorów działających w Polsce w XVII i XVIII wieku często zaglądamy do bibliotek naszych sąsiadów. Słusznie, gdyż na przestrzeni wieków granice naszego państwa ulegały przesunięciom, a mimo to sąsiedzkie kontakty kulturalne były nadal żywe. Sporo interesujących dla nas rękopisów mają zatem w swoich archiwach Niemcy, Austriacy, Czesi i Słowacy. Jednak stosunkowo rzadko kierujemy się na północ Europy – do krajów leżących po drugiej stronie Bałtyku. Zajrzyjmy zatem do Szwecji i jednego z najcenniejszych dla nas zbiorów, tzw. kolekcji Dübena, która przechowywana jest w Bibliotece Uniwersyteckiej w Uppsali. Czytaj dalej...

Święta Lipka – barokowa perła Warmii i Mazur

Kilka miesięcy temu, robiąc porządki w moich pamiątkach z lat szkolnych, znalazłam medalik. Prosty, z "pozłacanego" plastiku i naklejką z Matką Boską. Medalik z gatunku tych, które kupowało się na odpustach lub pielgrzymkach, dawało w prezencie dzieciom lub wnukom z przykrą świadomością, że raczej szybko wylądują na dnie szuflady i już nigdy więcej nie ujrzą światła dziennego. Dostałam go chyba w podstawówce od jednej z koleżanek, która przywiozła go z wycieczki do Świętej Lipki - sanktuarium, w którym był lub przynajmniej o którym słyszał każdy mieszkaniec północno-wschodniej Polski. Czytaj dalej...

Adam Jarzębski i jego muzyczna panorama Warszawy

Przewodniki turystyczne, książki i albumy poświęcone danemu miastu lub państwu, wpisy na blogach i forach internetowych, aplikacje na smartfonach – bez wielu z tych rzeczy nie wyobrażamy sobie obecnie podróżowania i poznawania nowych miejsc. Czy jednak zastanawialiśmy się kiedykolwiek kiedy powstały pierwsze publikacje w pełni poświęcone opisowi danego miejsca? Kto i w jaki sposób je tworzył? W historii muzyki polskiej XVII wieku pojawia się wątek bardzo ciekawy zarówno dla muzykologów, jak i osób interesujących się dziejami dawnej Warszawy. Pierwsze dzieło literackie poświęcone w całości temu miastu zostało bowiem napisane przez nadwornego muzyka królewskiego i kompozytora Adama Jarzębskiego. Mimo, iż jego rymowany opis miasta z 1643 roku nie jest dziełem najwyższych lotów, a Jarzębski zdecydowanie lepiej sprawdzał się jako kompozytor dzieł instrumentalnych, to jego Gościniec, abo krótkie opisanie Warszawy ma dzisiaj wyjątkową wartość historyczną. Czytaj dalej...