Instrumenta Musica

…czyli krótkie historie instrumentalne.

Viola da gamba

Po francusku nazywana viole, po niemiecku Gambe, zaś po włosku viola da gamba lub po prostu viola. Jest instrumentem smyczkowym, posiadającym progi, który budowany był w różnych wielkościach. Zazwyczaj, w zależności od rozmiaru violi, trzymano instrument przed sobą opierając go na kolanach lub przytrzymywano między nogami i stąd właśnie wzięła się włoska nazwa viola da gamba, od włoskiego słowa gamba – ‘noga’. Viole tenorowa i basowa, ze względu na wielkość i technikę gry, przypominają nieco wiolonczelę, jednak w odróżnieniu od niej posiadają progi oraz sześć lub siedem strun, które strojone są w interwale kwarty z tercją pomiędzy dwoma środkowymi strunami. Czytaj dalej...

Lira korbowa

Instrument o prostej budowie i charakterystycznym, „brzęczącym” brzmieniu, które jednych fascynuje, a innych odrzuca. Choć lira korbowa przez wieki była kojarzona ze społecznymi nizinami, to w jej historii znajdziemy także francuski „epizod dworsko-salonowy”. Dlaczego potem na lata zniknęła z muzyki poważnej? I czy wyszło jej to na dobre? Czytaj dalej...

Klawikord

Z czym kojarzy nam się klawikord? Z "najcichszym wśród wszystkich instrumentem"? "Pradziadkiem fortepianu"? A może "ulubionym instrumentem Jana Sebastiana Bacha?" Skojarzenia będą tak indywidualne, jak indywidualna jest nasza wiedza, wrażliwość i doświadczenie. W poniższym krótkim eseju proponuję ogląd cech, które z punktu widzenia swojego ponad dziesięcioletniego doświadczenia z klawikordem uznaję za kluczowe dla pojęcia tego instrumentu jako instrumentu muzycznego - nie tego podziwianego za szybą w muzeum, lecz tego, który można usłyszeć na żywym koncercie. Czytaj dalej...

Baryton

Jego nazwa budzi obecnie skojarzenia przede wszystkim z głosem męskim lub ze sporych rozmiarów instrumentem dętym blaszanym. Baryton, określany także jako bariton, barydon, paradon, paridon, pariton, viola di bardone lub viola di bordone to instrument-hybryda, który łączy w sobie cechy violi da gamby, małej angielskiej violi basowej oraz bandory – basowej chittarone. To co dla barytonu charakterystyczne, to możliwość jednoczesnego grania smyczkiem i szarpania dodatkowych, umieszczonych pod gryfem strun. Czytaj dalej...

Pozytyw

Organy to prawdopodobnie największe i najbardziej skomplikowane instrumenty kiedykolwiek budowane przez człowieka. Konstrukcje tego typu znane były już w czasach starożytnych i mimo że współcześnie kojarzymy je głównie z religią i Kościołem, miały one wybitnie świecki rodowód. Wykorzystywano je chociażby w rzymskich cyrkach czy amfiteatrach. Z dzisiejszej perspektywy może się to wydawać zaskakujące, ale dopiero w VII wieku naszej ery organy zostały oficjalnie dopuszczone do stosowania w liturgii, choć możemy podejrzewać, że w praktyce instrumenty te funkcjonowały w niektórych kościołach już jakiś czas wcześniej. Czytaj dalej...