Marcin Mielczewski

Marcin Mielczewski – jeden z czołowych przedstawicieli baroku w Polsce uznawany jest także za jednego z najbardziej znanych poza granicami naszego kraju XVII-wiecznych polskich muzyków. Choć jego biografia nadal jest pełna niepotwierdzonych faktów i przypuszczeń, to jego dorobek kompozytorski jest imponujący. Wiemy obecnie o istnieniu ok. 130 kompozycji, z których w stanie kompletnym zachowało się ponad 60.

Marcin Mielczewski przyszedł na świat prawdopodobnie ok. 1600 roku, zaś zmarł we wrześniu 1651 roku. Jego nazwisko może wskazywać, iż pochodził z Mielca, jednak nie znaleziono żadnego potwierdzenia tej tezy w aktach metrykalnych. Przez lata muzyk był także utożsamiany z prepozytem kapeli rorantystów w Krakowie – Marcinem z Mielca. Obecny stan badań pozwala nam jednak niemal ze stu procentową pewnością stwierdzić, że były to dwie różne osoby – Marcin z Mielca był księdzem z wyższymi święceniami kapłańskimi, zaś Mielczewski był dwukrotnie żonaty i doczekał się gromadki dzieci.

W piśmie polemicznym Hieronimusa Niniusa z 1647 roku, zatytułowanym Examen breve, mowa jest o panu Marcinie Mielczewskim – muzyku i kompozytorze, który został wykształcony w „szkole Franciszka Liliusa”. Prawdopodobnie Mielczewski był jego uczniem i muzykiem w prowadzonej przez Liliusa kapeli królewskiej na dworze Zygmunta III Wazy. Nie wiadomo kiedy dokładnie Mielczewski został członkiem kapeli królewskiej, jednak z pewnością nie stało się to później niż w 1632 roku, podczas bezkrólewia po śmierci Zygmunta III. Potwierdza to wpis z księgi chrztów parafii kolegiaty św. Jana Chrzciciela w Warszawie, z którego wynika, że 18 grudnia 1632 roku ochrzczono Stanisława, syna Marcina Mielczewskiego, „muzyka Jego Królewskiej Mości”. W dokumentach po kapeli królewskiej jest on przedstawiany wyłącznie jako kompozytor, jednak prawdopodobnie był także puzonistą lub grał na innym instrumencie dętym. W 1644 roku kompozytor objął zaszczytne stanowisko kapelmistrza na dworze królewicza Karola Ferdynanda Wazy, Biskupa Płockiego. Kapela działająca na dworze Karola Ferdynanda była jednym z najlepszych zespołów w Rzeczpospolitej w XVII wieku, zatem można przypuszczać, że w chwili objęcia stanowiska kapelmistrza, Mielczewski mógł się już pochwalić bogatym dorobkiem kompozytorskim i był uznanym muzykiem.

Najbardziej znaczące miejsce w twórczości Mielczewskiego zajmują utwory wokalno-instrumentalne, w tym szczególnie koncerty kościelne: solowe, mało- i wielkoobsadowe. Można wśród nich znaleźć zarówno kompozycje polichóralne w stylu rzymskim cori spezzati oraz wielkoobsadowe concertato na dwa do czterech chórów z wpływami stylu weneckiego. Koncerty tego typu, poprzedzone instrumentalnym wstępem – sinfonią, były przeznaczone w większości na dwa czterogłosowe chóry wokalne oraz chór instrumentalny, w skład którego wchodziło dwoje skrzypiec, trzy lub cztery puzony oraz fagot i basso continuo. Wśród różnych typów koncertów kościelnych znajdziemy m.in. trzychórowe Currite populi i Audite et admiramini czy dwóchórowy Benedictio et claritas. Do dzisiaj zachowało się także kilka mszy Mielczewskiego, monumentalny motet Virgo prudentissima oraz kilkanaście utworów instrumentalnych określanych najczęściej mianem „canzon” lub „arii”.

Kompozycje Mielczewskiego zaczęły być nagrywane przez polskich muzyków w latach 90. i pojawiają się od tamtej pory sukcesywnie na różnych albumach-kompilacjach z muzyką staropolską. Miłośników polskich twórców z okresu renesansu i baroku ucieszy także fakt, że od kilku lat po ich kompozycje sięgają również zespoły zagraniczne. Przykładem takiego projektu jest album Virgo Prudentissima nagrany w 2012 roku przez niemiecki zespół wykonujący muzykę dawną – Ensemble Weser-Renaissance Bremen.

Możemy dzisiaj śmiało stwierdzić, że Marcin Mielczewski był kompozytorem o znakomitym warsztacie, który umiejętnie czerpał inspiracje z twórczości najwybitniejszych kompozytorów swoich czasów, z których dziełami zetknął się podczas działalności w kapeli królewskiej. Wierzę, że po kompozycje polskiego kompozytora coraz częściej będą sięgać także uznani muzycy z całej Europy.

Literatura:

  • B. Przybyszewska-Jarmińska, Muzyka pod patronatem polskich Wazów. Marcin Mielczewski, Warszawa 2011, Instytut Sztuki PAN.
  • B. Przybyszewska-Jarmińska, Marcin Mielczewski. Katalog tematyczny utworów / A Thematic Catalogue of Works, Warszawa 2013 Instytut Sztuki PAN.
  • B. Przybyszewska-Jarmińska, O jedność w różnorodności. Cztery religijne koncerty rondowe Marcina Mielczewskiego, w: „Muzyka” 42: 1997, nr 3, s. 5-26.

zdjęcie: fragment rękopisu Veni Domine Marcina Mielczewskiego (D-B Mus.ms. 30184 )

Nie publikujemy twojego adresu e-mail.